काठमाडौँ । नेपालको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) आजदेखि बाँकेसहित देशभर एकैसाथ सुरु भएको छ । पहिलो दिन अनिवार्य अङ्ग्रेजी विषयको परीक्षा शान्तिपूर्ण रूपमा सञ्चालन भइरहेको छ भने बाँकेसहित सबै जिल्लामा विद्यार्थीहरूको उत्साहजनक सहभागिता देखिएको छ ।

यस वर्षको एसईईमा देशभरका साथै वैदेशिक केन्द्रसमेत गरी ५ लाख १२ हजारभन्दा बढी विद्यार्थी सहभागी भएका छन् । बाँके जिल्लामा मात्रै ९ हजार ६१५ परीक्षार्थी रहेका छन् । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डका अनुसार यसपटकको परीक्षा विगतको तुलनामा थप व्यवस्थित, प्रविधिमैत्री र नतिजामुखी बनाउने लक्ष्यसहित सञ्चालन गरिएको हो ।

परीक्षा व्यवस्थापनमा सुधार ल्याउने उद्देश्यले बोर्डले ‘उत्तरपुस्तिका परीक्षणको विकेन्द्रीकरण’ र ‘छिटो नतिजा प्रकाशन’लाई मुख्य प्राथमिकतामा राखेको छ । सरकारको तयारीअनुसार परीक्षा सम्पन्न भएको करिब एक महिनाभित्रै नतिजा सार्वजनिक गर्ने लक्ष्य राखिएको छ, जसले विद्यार्थीको समय र भविष्य व्यवस्थापनमा सहजता ल्याउने विश्वास गरिएको छ ।

शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री सस्मित पोखरेलको निर्देशनमा यस वर्षदेखि उत्तरपुस्तिका परीक्षण प्रणालीमा महत्वपूर्ण परिवर्तन गरिएको छ । विगतमा एक प्रदेशको उत्तरपुस्तिका अर्को प्रदेशमा पठाएर गोप्य केन्द्रमा परीक्षण गर्ने अभ्यास रहेको थियो, जसका कारण ढुवानी र समन्वयमा समय खर्च हुने गर्थ्यो । तर अब सम्बन्धित परीक्षा केन्द्र नजिकैका परीक्षण केन्द्रबाटै उत्तरपुस्तिका परीक्षण गरिनेछ ।

एसईई परीक्षा नियन्त्रक टुकराज अधिकारीका अनुसार नयाँ व्यवस्थाले समय बचत हुनुका साथै स्थानीय शिक्षकहरूको प्रत्यक्ष सहभागितामा परीक्षण प्रक्रिया अझ प्रभावकारी बन्ने अपेक्षा गरिएको छ । उनले नतिजा छिटो सार्वजनिक गर्नु नै बोर्डको प्रमुख प्राथमिकता रहेको स्पष्ट पारे ।

यद्यपि, परीक्षा केन्द्रमै उत्तरपुस्तिका परीक्षण गर्दा निष्पक्षता र सुरक्षासम्बन्धी प्रश्न उठ्न सक्ने सम्भावनालाई बोर्डले ध्यानमा राखेको जनाएको छ । सम्बन्धित विषयका शिक्षक उपलब्ध नभएको वा सुरक्षा जोखिम देखिएको अवस्थामा उत्तरपुस्तिका शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइमार्फत सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गरिने व्यवस्था गरिएको छ ।

समग्रमा, यस वर्षको एसईईलाई थप पारदर्शी, व्यवस्थित र समयमै नतिजा दिने दिशामा उन्मुख बनाउने प्रयास गरिएको बोर्डको दाबी छ । विद्यार्थी, अभिभावक र सरोकारवाला निकायहरूले पनि यस नयाँ व्यवस्थाबाट सकारात्मक परिणाम आउने अपेक्षा गरेका छन् ।